Eclips kijken
REGIO - De zonsverduistering zal vele nieuwsgierige ogen trekken. Mensen uit de regio verzamelen zich op hoge, weidse plekken in het Gooi om vanavond rond 20.00 uur het beste uitzicht te hebben. Maar dat moet wel op een verantwoorde manier, vindt oogarts bij Tergooi MC Carine Biallosterski. "Het is natuurlijk prachtig om naar te kijken, maar er zitten nogal wat risico's aan."
Volgens Biallosterski is het het allerbelangrijkste om alleen met een goedgekeurde eclipsbril direct in de zon te kijken. Dan maak je het risico op oogschade zo klein mogelijk.
"Je kunt het risico nooit honderd procent uitsluiten, maar zo'n bril beschermt voldoende." Hiermee zou in ieder geval geen permanente schade moeten ontstaan.
Oogarts Carine Biallosterski|
Lasbril
Ook een lasbril met verduisteringsgraad 13 of 14 is volgens haar geschikt. Maar pas op: niet elke huis-tuin-en-keuken lasbril voldoet daaraan.
Gewone zonnebrillen, meerdere zonnebrillen over elkaar of oude trucs zoals kijken door een cd of dvd moet je nadrukkelijk niet gebruiken. De kans op oogschade, tijdelijk of permanent, wordt dan wel heel groot.
Ga ook niet improviseren met donker glas, fotonegatieven of reflecties in water. Die materialen filteren het licht niet voldoende.
Zonsverduistering|
Brandwond
Verleidelijk is het wel, om toch een glimps op te vangen van dit bijzondere natuurverschijnsel. Tijdens een zonsverduistering lijkt de zon ook minder fel, dus mensen (en met name kinderen) zijn sneller geneigd om langer te kijken. Wie toch rechtstreeks in de zon kijkt, loopt het risico op ernstige schade aan het oog. Daarbij is vooral het netvlies kwetsbaar.
"De lens in ons oog werkt eigenlijk als een vergrootglas", legt Biallosterski uit. "Vroeger maakten kinderen met een vergrootglas weleens een brandpunt op een papiertje. Datzelfde gebeurt als je in de zon kijkt. De zonnestralen worden gebundeld en komen samen op het netvlies, waardoor daar een brandwond kan ontstaan."
"In de zon kijken is hetzelfde als kinderen die met een vergrootglas een brandpunt op papier maken."
In het ergste geval leidt dat tot blijvend verlies van het centrale gezichtsvermogen. "Als die brandwond precies in het centrum van het netvlies zit, kan dat zeker permanent zichtsverlies geven", waarschuwt Biallosterski.
Klachten
Opvallend is dat mensen niet altijd direct merken dat hun ogen beschadigd zijn. Ook Biallosterski ziet dat op haar poli gebeuren. "We komen er vaak pas na afloop achter, als mensen met andere klachten binnenkomen. En dat is verraderlijk." Het netvlies bevat namelijk geen pijnzenuwen. Klachten ontstaan daarom meestal pas uren later.
Die klachten kunnen variëren van wazig zien tot vervormde beelden of een donkere vlek in het midden van het beeld. "Een gemiddeld zicht ziet voor tachtig tot honderd procent, maar met brandschade daalt dat al snel naar vijftig procent." Dat soort netvliesklachten gaan soms maandenlang ongemerkt mee.
Hoornvliesschade is wat dat betreft duidelijker: dat geeft een hevige, brandende of stekende pijn, vergelijkbaar met het gevoel van zand in de ogen. Er komt lichtgevoeligheid bij kijken en de ogen zijn rood en tranend en de oogleden gezwollen. Ook hiervan kan sprake zijn als je te lang in de zon kijkt.
Netvlies|
"Bij veel mensen trekt de schade in de loop van enkele weken of maanden vanzelf wel weer weg, maar de klachten kunnen ook blijvend zijn." En het allervervelendste daarbij is: als het oog permanent beschadigd is, kan de oogarts daar niks meer aan doen. Er is geen behandeling die de beschadiging ongedaan maakt.
Volgens Biallosterski is de kans op zodanig ernstige schade klein, maar wel degelijk aanwezig. En bovendien: enkele tellen rechtstreeks in de zon kijken kan al voor klachten zorgen.
Geen risico
Nu eclipsbrillen op veel plekken zijn uitverkocht, zoeken mensen naar alternatieven. Alleen zijn die er volgens Biallosterski eigenlijk niet.
"Als je geen goede eclipsbril hebt, is het beste alternatief om de zonsverduistering op televisie of via een livestream te bekijken. Dat is veilig." Direct kijken zonder goede bescherming is voor Biallosterski in ieder geval een grote no-go.
"Aan blijvende oogschade kan ik niks meer doen."
Zelf kijken
Zelf is de oogarts ook niet van plan om rechtstreeks - of überhaupt - naar de verduistering te kijken. "Dat heb ik nog nooit gedaan. Hoogstens een keer op televisie, in het nieuws, na afloop. Het is niet zo mijn ding."
"En bovendien: als ik schade krijg aan mijn netvlies, loop ik het risico dat ik mijn vak niet meer kan uitoefenen." En dát is een eclips, hoe adembenemend ook, haar niet waard.
