Medewerker Bloedbank controleert de donaties.
REGIO – Het westnijlvirus is na zes jaar weer vastgesteld bij iemand die in Nederland is besmet. Uit voorzorgsmaatregelen zijn de Gooi- en Vechtstreek en de provincie Utrecht aangewezen als risicogebieden voor bloeddonaties. Voor inwoners is er geen reden voor grote onrust: mensen kunnen elkaar niet zomaar besmetten, maar het virus kan wel via bloed worden overgedragen.
De besmetting werd begin augustus ontdekt bij een bloeddonor uit de provincie Utrecht. Sanquin, een organisatie die verantwoordelijk is voor de bloedvoorziening in Nederland, deed dit jaar wetenschappelijk onderzoek naar de verspreiding van het westnijlvirus onder Nederlandse bloeddonoren. Verspreid over de zomer nam de organisatie steekproeven onder donoren uit gebieden waar het virus eerder bij mensen of dieren is aangetroffen. De donor was niet recent in het buitenland geweest, waardoor het waarschijnlijk is dat de besmetting in Nederland is opgelopen.
"Wij wilden eigenlijk een vinger aan de pols houden om te kijken of het westnijlvirus weer opsteekt in Nederland bij mensen", zegt Merlijn van Hasselt, woordvoerder van Sanquin. Na de besmettingen van 2020 werd er twee jaar lang standaard extra getest bij bloeddonoren in het toenmalige risicogebied. Omdat er daarna geen besmettingen bij donoren werden gevonden, stopte die extra screening in 2022. Sanquin bleef het virus wel volgen met wetenschappelijk onderzoek. Dat onderzoek leidde nu tot de ontdekking van de besmette donor.
"Wij wilden eigenlijk een vinger aan de pols houden om te kijken of het westnijlvirus weer opsteekt in Nederland bij mensen",
Gooi aangewezen als risicogebied
De precieze plek waar de donor is besmet, is niet bekend. Dat de Gooi- en Vechtstreek nu als risicogebied wordt aangewezen, betekent dan ook niet dat de besmetting hier is vastgesteld. Sanquin kijkt bij het aanwijzen van risicogebieden naar waar de besmette donor woont en naar gebieden waar het virus eerder is gevonden.
"Dan kijk je dus naar welke regio's er in de buurt zijn van waar die donor zit. En die wijzen we aan als risicogebieden", zegt Van Hasselt.
De provincie Utrecht en de Gooi- en Vechtstreek vallen daardoor nu onder de extra controle. Sinds 14 augustus worden donaties uit deze gebieden weer extra getest op het westnijlvirus.
Bloedproduct al toegediend
De positieve uitslag kwam tijdens het onderzoek aan het licht. Voordat Sanquin kon vaststellen wie de donor was en kon controleren of de uitslag daadwerkelijk op een besmetting wees, waren enkele dagen verstreken. In die periode was één van de bloedproducten uit de donatie al aan een patiënt toegediend.
De patiënt en de behandelend arts zijn inmiddels geïnformeerd. Sanquin heeft het voorval gemeld bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de GGD en het RIVM. De betreffende donatie wordt niet meer gebruikt voor transfusies.
De extra screening geldt voor bloed, bloedplaatjes en quarantaineplasma die voor directe transfusie worden gebruikt. Voor Sanquin betekent de nieuwe situatie vooral dat donaties uit de aangewezen gebieden weer extra worden gecontroleerd.
Meeste besmettingen via muggen
Volgens het RIVM lopen mensen het westnijlvirus vooral op na een beet van een besmette mug. Het gaat om huissteekmuggen die het virus kunnen oppikken bij besmette vogels en het vervolgens bij een volgende beet aan een mens kunnen doorgeven.
Huissteekmug|
De meeste mensen die besmet raken, krijgen geen klachten. Bij anderen ontstaan milde, griepachtige klachten en bij ongeveer één procent verloopt de infectie ernstiger, bijvoorbeeld met een ontsteking van de hersenen of hersenvliezen. Vooral ouderen en mensen met een verminderde afweer hebben een grotere kans op ernstige klachten.
Het RIVM noemt de kans om in Nederland besmet te raken klein. Wel kunnen inwoners zich tegen muggenbeten beschermen door bijvoorbeeld lange kleding te dragen, horren te gebruiken en muggenwerende middelen te gebruiken.
