Week van de valpreventie: Laat angst om te vallen je leven niet bepalen
GOOI- EN VECHTSTREEK – Steeds meer ouderen
komen na een val op de spoedeisende hulp terecht, en steeds meer mensen
overlijden aan de gevolgen. Tijdens de Week van de Valpreventie (28 september
t/m 4 oktober) vraagt het ministerie van VWS extra aandacht voor het voorkomen
van valpartijen. Ook in de Gooi- en Vechtstreek, waar het aantal ouderen dat na een val op de spoedeisende hulp beland bovengemiddeld hoog is, zien zorgverleners het
probleem toenemen.
Het aantal valongevallen met ernstig letsel is
in tien jaar tijd met 16 procent gestegen, blijkt uit cijfers van VeiligheidNL.
De stijging is het grootst bij 65- tot en met 74-jarigen, die relatief vaak een
polsbreuk oplopen. Bij 85-plussers komen hersenletsel en heupfracturen vaker
voor.
Naar schatting kwamen vorig jaar 124.000
Nederlanders van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp terecht,
tegen 119.000 in 2024. Bij meer dan drie kwart van de valincidenten was er sprake
van ernstig letsel. Ook het
aantal overlijdens neemt toe. Volgens voorlopige cijfers van het CBS zijn vorig
jaar 7.810 mensen overleden na een val, ruim 480 meer dan een jaar eerder. Het
gaat om mensen die binnen 30 dagen na de val overlijden.
Alarmerend
In de Gooi- en Vechtstreek zijn ruim 900 65-plussers na een val in het ziekenhuis opgenomen, blijkt uit de GGD valpreventie Factsheet 2025. Dat is 24 procent hoger
dan het landelijk gemiddelde. Julia Kee, adviseur gezondheidsbevordering bij de GGD Gooi en Vechtstreek, noemt dat ‘alarmerend’. Volgens Kee heeft dit zeker te maken met de hoge vergrijzing in onze regio, waardoor het aantal mensen met
een verhoogd valrisico toeneemt. Van de 1.317 valrisicotesten die in 2024 in de regio
werden afgenomen, liet 60 procent een verhoogd risico zien: 47 procent matig en
13 procent hoog.
Buurtsportcoach in beweging met 2 senioren|
“Elk jaar meer ouderen op de spoed”
Ook Tergooi MC ziet de aantallen stijgen.
Volgens Vera Hogervorst, oprichter van het GEM-team (Geriatric Emergency
Medicine) van het ziekenhuis, komt dat vooral door vergrijzing. “We worden met
elkaar ouder. Ik zie nu veel meer negentigjarigen, dat is echt opvallend de
laatste jaren.” De babyboomers bereiken bovendien de pensioenleeftijd, waardoor
er relatief meer ouderen zijn.
Een val komt volgens Hogervorst zelden alleen
door ouderdom. “Een val kan een symptoom zijn”, zegt ze. Achter een val kan
een blaasontsteking, een hartprobleem of een combinatie van ziektes zitten, en
soms werken medicijnen op oudere leeftijd anders. “Een bloeddrukverlager die
prima was toen iemand 60 was, kan op zijn 70e te zwaar zijn.” Daarnaast
behandelt Tergooi veel heup-, bovenarm-, pols- en enkelbreuken. Bij een klap
tegen het hoofd let de spoed extra op mensen die bloedverdunners slikken, omdat
zij een grotere kans hebben op een hersenbloeding.
Speciaal ouderenteam
Tergooi ontwikkelde speciaal het GEM-team: een multidisciplinair team dat bij een
spoedbehandeling van kwetsbare 70-plussers in actie komt. Het team brengt alle lichamelijke, psychische,
functionele en sociale problemen in kaart en kijkt bij een val onder meer naar
medicatie, mobiliteit en botontkalking. Volgens Tergooi leidt dat tot een
kortere ligduur en tot minder onnodige opnames. Het concept wordt inmiddels
door spoedeisende hulpen elders in het land overgenomen. Bij een complexe val
kunnen ouderen naar de valpoli, waar onder meer een fysiotherapeut en een
neuroloog samen onderzoeken waarom iemand valt.
Hogervorsts belangrijkste advies voor iedereen
boven de 70: blijf bewegen en zorg voor voldoende calcium en vitamine D. Zo
blijft de schade bij een volgende val beperkt.
Ook Kee vindt blijven bewegen belangrijk: "Als bewoners hun spieren en evenwicht trainen, staan ze steviger en kunnen ze zich zekerder voelen."
Cursus: meer bekendheid, geen toename
Bij OTC Gooi- en Vechtstreek , een
regionaal centrum voor
gezondheid, fysiotherapie, fitness en leefstijl, kunnen ouderen met een laag tot matig
valrisico een valpreventiecursus volgen. Ze krijgen een boekwerk met oefeningen
en tips om hun huis veiliger te maken en oefenen in een groep. Kirsten de Ligny van OTC ziet geen groei in het aantal deelnemers: “Niet per se een toename, maar er is wel meer bekendheid”, zegt ze. "Ouderen
vertellen het aan elkaar door en ook huisartsen verwijzen mensen door."
De cursus draait om bewustwording van de eigen
balans en van wat er fysiek na je 50ste met je lichaam gebeurt. Veel
deelnemers komen preventief, maar vaak is er eerder een lichte val geweest die
hen aan het denken heeft gezet. Vallen gebeuren volgens De Ligny zowel thuis
als buiten, op de fiets, over een stoep of door ijs. “Gewoon een val over een
kleedje, een drempel, een moment van onbewustheid.”
Blijven bewegen is belangrijk|
Test je valrisico
VeiligheidNL en de GGD adviseren ouderen om
hun valrisico in kaart te brengen. Daarbij wordt gekeken naar eerdere
valpartijen, valangst en problemen met lopen of met het evenwicht. Ook
voldoende beweging, goede verlichting en passende schoenen verkleinen het
risico, meldt VeiligheidNL.
