Struikelstenen worden vrijdag geplaatst
HILVERSUM – Vandaag is gestart met het plaatsen van 101 nieuwe struikelstenen. Met deze nieuwe reeks komt het totaal
aantal gedenktekens in Hilversum op 728 te staan.
Bekijk onze reportage:
Een van de families die op deze manier een gedenkteken krijgt, is die
van Hijman Scholte. De familie woonde aan de Frederik van Eedenlaan 28. Hijman
was in Nederland bekend als de AVRO-refreinzanger Bob Scholte. Het noodlot trof het gezin op 22 februari 1941. Op de dag dat Hijman zijn 39ste verjaardag
vierde, werd zijn 20-jarige zoon, muziekstudent Albertus (Ab), opgepakt tijdens de eerste grote
razzia in Amsterdam.
Bewoners van de huizen waar de stenen voor worden gelegd, krijgen een brochure in de brievenbus met de geschiedenis van hun voormalige bewoners. De brochure over de Hilversumse slachtoffers toont hoe de
familie probeerde zoon Ab vrij te krijgen. Zijn moeder, Martha
Scholte-Monnickendam, kwam met een verklaring van een Hilversumse arts waarin
stond dat Albertus vanwege een operatie aan zijn rechterschouder ongeschikt was
voor zware arbeid. Ondanks deze verklaring werd hij via Schoorl en Buchenwald
gedeporteerd naar Mauthausen. Daar overleed hij in oktober 1941 door het zware
werk in de steengroeven.
Niet lang daarna werd ook de rest van het gezin vanwege hun joodse afkomst weggevoerd.
Dochter Margaretha werd in augustus 1942 in Auschwitz vermoord en echtgenote
Martha werd in april 1945 in Ludwigslust vermoord. Hijman Scholte overleefde als
enige van het gezin de kampen Vught en Auschwitz; hij overleed in 1983 in
Amsterdam.
Gedwongen vertrek naar Amsterdam
De vervolging in Hilversum vond plaats onder de
NSB-burgemeester Ernst von Bönninghausen. In opdracht van de bezetter werden
Joodse inwoners gedwongen hun woningen te verlaten en naar Amsterdam te
verhuizen, van waaruit zij werden gedeporteerd. In totaal kwamen ongeveer 1.500
Joodse mensen die in Hilversum woonden om tijdens de Holocaust.
Hans Roos van Stichting Instandhouding Joods Erfgoed Gooi
& Vechtstreek benadrukt de snelheid waarmee dit gebeurde: "Stel je
voor, je woont hier gelukkig met je gezinnetje. Dan hoor je van de burgemeester
dat je in zeven dagen even moet verhuizen naar Amsterdam. Dat hou je niet voor
ogen."
Archief
Om te bepalen waar de stenen precies moeten komen, duikt de
stichting diep in de archieven. De basis daarvoor is het bevolkingsregister van
de gemeente Hilversum. Aan de hand van deze gegevens wordt exact uitgezocht op
welk adres de slachtoffers voor het laatst in vrijheid hebben gewoond voordat
zij werden gedwongen te verhuizen of werden gedeporteerd. Op deze manier wordt
de geschiedenis van de gemeente per huisnummer in kaart gebracht, met als
uiteindelijk doel een gedenkteken voor alle 1.500 slachtoffers.
