bezoekers bekijken de maquette
LAREN - De Protestantse Gemeente Laren-Eemnes (PGLE) hield woensdag in de Johanneskerk twee inloopbijeenkomsten over de omstreden aanbouw bij het rijksmonument. De kerk wilde een breder publiek informeren over de plannen, maar kreeg tijdens de avond ook stevige kritiek van inwoners die vinden dat het dorp te laat is betrokken. Tegelijkertijd bracht de uitleg van de kerk bij sommige bezoekers juist meer begrip voor de uitbreiding.
De gemeente Laren verleende op 30 maart van dit jaar een omgevingsvergunning voor de uitbreiding aan de noordzijde van de kerk: een deels onderkelderde aanbouw. Met de vergunning wijkt de gemeente af van het geldende omgevingsplan. Tegen de plannen is sindsdien verzet ontstaan. Tijdens een openbare hoorzitting op 20 augustus over de bezwaren waren volgens de organisatie ruim zestig mensen aanwezig. Ook is het Comité Behoud Aanzicht Johanneskerk opgericht, dat zich tegen de aanbouw keert. Woensdag was de eerste keer dat de PGLE een breder publiek uitnodigde: in 2024 en 2025 waren er al drie bijeenkomsten, maar daar waren vooral directe omwonenden en raadsleden voor uitgenodigd.
Weerstand verrast de kerk
Als eerste spreker op de bijeenkomst legt Van Everdingen uit waarom de PGLE de aanbouw nodig vindt. De kerk onderhoudt nu twee gebouwen, de Johanneskerk en de Ontmoetingskerk, terwijl het aantal leden terugloopt. De PGLE wil de activiteiten uiteindelijk onderbrengen in de Johanneskerk en daarvoor zijn volgens de kerk extra ruimtes nodig. Van Everdingen vergelijkt die behoefte met die van een hockeyclub: "Je hebt een veld nodig om te hockeyen, maar je hebt ook een kantine nodig om samen te komen."
“Je hebt een veld nodig om te hockeyen, maar je hebt ook een kantine nodig om samen te komen.”
Architect Stefan Woudstra licht vervolgens het ontwerp toe en een landschapsarchitect van H+N+S vertelt over de inrichting rond de uitbreiding. Van Everdingen zegt dat de PGLE met de eerdere bijeenkomsten destijds dacht voldoende mensen te hebben betrokken. Achteraf erkent hij dat een grotere groep bij het plan had kunnen worden betrokken. De omvang van de weerstand heeft de kerk naar eigen zeggen verrast.
Na de toelichtingen kan de zaal vragen stellen. Vrijwel direct gaan meerdere handen omhoog. Bezoekers vragen naar de noodzaak van de uitbreiding, de toekomstige activiteiten, parkeren en fietsenstallingen. Ook vragen bezoekers waarom zij nu pas worden geïnformeerd, terwijl de omgevingsvergunning al is verleend.
Niet meer tegen
Niet iedereen komt met hetzelfde oordeel uit de bijeenkomst als waarmee die binnenkwam. Teun Koetsier vertelt na afloop dat hij zich eerder op basis van een foto bij het verzet tegen de aanbouw had aangesloten. "Ik dacht: daar wordt de Johanneskerk lelijk van." Na het bekijken van de maquette, de foto's op de informatieborden en de toelichting van de architect denkt hij daar anders over. "Ik ben niet meer tegen."
De maquette van de aanbouw
Koetsier vindt dat de PGLE zorgvuldig met het plan is omgegaan. "Ik heb de indruk dat de Protestantse Gemeente integer heeft gehandeld. Ze hebben heel zorgvuldig over dit plan nagedacht." Wel vindt hij dat de communicatie vooraf beter had gekund. "Misschien hadden ze meer mensen moeten uitnodigen. Achteraf gezien denk ik dat ze het van de daken hadden moeten roepen: wij zijn iets van plan, mensen, kom vertellen wat je ervan vindt."
Mosterd na de maaltijd
Niet alle bezoekers zijn milder gestemd. Hanneke Eijffinger, die naar eigen zeggen 42 jaar in Laren woont, vindt de bijeenkomst op zichzelf goed georganiseerd en de uitleg helder. Toch houdt ze een ongemakkelijk gevoel over aan de manier waarop inwoners bij de plannen zijn betrokken. "Mosterd na de maaltijd. Wij zijn er niet in gekend. Het speelt al jaren en het is pas sinds het voorjaar bekend." Ze vindt dat er te weinig ruimte is geweest voor inwoners om eerder mee te praten: "Het is een kleine geloofsgemeenschap en daar staan duizenden handtekeningen tegenover. Het hele dorp is verontwaardigd over hoe dit heeft kunnen gebeuren."
Bezoekers stellen vragen|
Eijffinger verwacht dat tegenstanders zich niet zomaar bij de plannen neerleggen. "Ik denk dat niemand het hierbij laat zitten. We gaan in hoger beroep of wat dan ook. We pikken dit niet. Dit is een rijksmonument van vijfhonderd jaar oud. Hoe verzin je het." De kwestie raakt haar zichtbaar. "Ik ben er erg emotioneel van, ook omdat ik niks mag zeggen."
Verknoei het aanzicht niet
Ook tegen de uitbreiding zelf blijft ze bezwaar houden. "Ik ben helemaal tegen uitbreiding aan dit kerkje. Laat ze dan voor mijn part een kuil graven onder het gras en het onderkelderen, maar verknoei het aanzicht niet. Dit is het mooiste stukje van Laren." Haar bezwaar zit vooral in het karakter van het gebouw: "Het is gewoon een heel elegant, architectonisch kerkje. Als je enigszins cultuurbesef hebt, snap ik niet dat je met zo'n vraag komt."
De plek van de aanbouw|
De kritiek op de manier waarop inwoners zijn betrokken, klinkt ook bij Noud Smelt. Op de vraag of er volgens hem voldoende inspraak is geweest, antwoordt hij: "Zeer beperkt, in een klein groepje mensen." Voor Smelt gaat het daarbij niet alleen om Laren. Hij noemt de Johanneskerk een monument dat volgens hem breder leeft dan het dorp.
Polsslag van het dorp
Ineke Hilhorst richt haar kritiek vooral op het proces. Ze vraagt tijdens de bijeenkomst om een klankbordgroep met mensen die weten wat er in het dorp speelt. "Kun je niet komen met een klankbordgroep van mensen die er kijk op hebben en ook de polsslag van het dorp kennen, en niet een architect die uit Schijndel komt", zegt ze. Volgens Hilhorst moet er eerst ruimte zijn voor de weerstand voordat een uitgebreide uitleg over het plan wordt gegeven. "De weerstand moest er eerst uit, en daar moet je heel veel ruimte voor geven. Niet dat je dat na zo'n hele lange presentatie in vijf of zes vragen denkt op te lossen."
"Dat is mijn pleidooi. We moeten eventjes opnieuw."
De formele vergunningprocedure loopt ondertussen door. De gemeente verleende de omgevingsvergunning eind maart; belanghebbenden konden daar vervolgens binnen zes weken bezwaar tegen maken. Tegen de vergunning zijn bezwaren ingediend en daarover vond op 20 augustus een hoorzitting plaats. De discussie over de aanbouw gaat daarmee verder buiten de kerkzaal.
Van Everdingen benadrukt dat de avond niets verandert aan de verleende vergunning. "Het doel was vooral om mensen beter te informeren over een besluit dat al vaststaat", zegt hij. Dat de bijeenkomst opnieuw zoveel weerstand opleverde, kwam voor het bestuur naar eigen zeggen als een verrassing. Daarmee lijkt de discussie over de aanbouw voorlopig nog niet voorbij.
