PFAS-gehalte in delen van het Gooi boven richtwaarde
GOOI EN VECHTSTREEK – In delen van de Gooi en Vechtstreek ligt de hoeveelheid PFAS in het drinkwater boven de gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM. Dat blijkt uit onderzoek van Greenpeace, dat openbare meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven per postcodegebied heeft verwerkt. De richtwaarde van het RIVM ligt op 4,4 nanogram per liter. Het RIVM zegt dat mensen het kraanwater kunnen blijven drinken.
Uit het onderzoek blijkt dat in meerdere delen van de regio meer dan 4,4 nanogram PFAS per liter in het drinkwater zit. Het RIVM gebruikt 4,4 nanogram per liter als gezondheidskundige richtwaarde. Die waarde geeft aan welke hoeveelheid PFAS iemand langdurig via drinkwater kan binnenkrijgen zonder dat daarvan volgens de huidige kennis gezondheidseffecten worden verwacht.
De hoogste waarde in de regio komt uit op 7,3 nanogram per liter. Greenpeace meet die waarde in Muiden en Muiderberg en in vier plaatsen in Wijdemeren: ’s-Graveland, Ankeveen, Kortenhoef en Nederhorst den Berg. Waternet levert daar het drinkwater en koppelt het aan productielocatie Weesperkarspel.
Rest van de regio
In delen van Hilversum komt de waarde uit op 6,1 nanogram per liter. Dat geldt voor de postcodegebieden 1211, 1214, 1215, 1216, 1217, 1218 en 1222. Vitens levert dit drinkwater vanuit productielocatie Laren.
In Blaricum, Bussum, Huizen, Laren en Naarden liggen de waarden tussen 2,2 en 4,4 nanogram per liter. In andere delen van Hilversum en in Breukeleveen en Loosdrecht ligt de waarde tussen 0 en 2,2 nanogram per liter.
Gezondheidskundige richtwaarde
Het RIVM hanteert 4,4 nanogram per liter als gezondheidskundige richtwaarde voor PFAS in drinkwater. Dat is iets anders dan de wettelijke norm. Voor twintig PFAS-stoffen geldt een wettelijke grens van 100 nanogram per liter. Die wettelijke norm bepaalt of drinkwater aan de wettelijke kwaliteitseisen voldoet. De lagere richtwaarde van het RIVM is gebaseerd op de mogelijke gezondheidseffecten van PFAS.
“Ja, je kunt water uit de kraan blijven drinken.”
Ahyad benadrukt dat de twee waarden verschillende doelen hebben: “De wettelijke norm is bedoeld om te bepalen of drinkwater aan de wettelijke eisen voldoet. De advieswaarde van het RIVM is bedoeld om de blootstelling aan PFAS via drinkwater zo laag mogelijk te houden.” Volgens Ahyad zijn de twee waarden niet één op één vergelijkbaar, omdat de stoffen anders worden geselecteerd en berekend.
Het RIVM zegt dat mensen het kraanwater kunnen blijven drinken. Tegelijkertijd draagt PFAS in drinkwater wel bij aan de totale hoeveelheid PFAS die iemand binnenkrijgt. De meeste PFAS krijgen mensen volgens het RIVM via voedsel binnen, maar die blootstelling komt dus boven op de PFAS uit drinkwater. Volgens het RIVM ligt de totale blootstelling via voedsel en drinkwater boven de gezondheidskundige grenswaarde.
Het RIVM noemt daarnaast een hoger cholesterol en veranderingen in de lever. Bij jarenlange, hoge blootstelling zijn ook nier- en zaadbalkanker in verband gebracht met PFAS. Het RIVM schrijft: “Bij een lange tijd en veel PFAS, is de kans groter dat gezondheidseffecten optreden.” Effecten op het immuunsysteem worden volgens het RIVM als eerste verwacht.
Controle en aanpak
Volgens Ahyad controleert Waternet voortdurend het PFAS-gehalte in het drinkwater en de bronnen. Het drinkwaterbedrijf investeert daarnaast in technieken om de stoffen tijdens het zuiveringsproces te verwijderen. Dat lukt volgens Waternet niet volledig. “Met de huidige zuiveringstechnieken kunnen we niet alle PFAS volledig uit het water verwijderen”, laat Ahyad weten. Daarom pleit Waternet voor een aanpak bij de bron, zodat PFAS minder in rivieren en andere drinkwaterbronnen terechtkomen.
Zandzuivering Weesperkarspel|
Greenpeace gebruikte voor het onderzoek openbare meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven. De organisatie verwerkte die gegevens per postcodegebied en koppelde ze aan de bron waar het drinkwater vandaan komt. Het gaat dus niet om metingen die bij afzonderlijke huishoudens zijn gedaan.
